Pazartesi ve kar yağışlı olmasına rağmen konuya gönül vermek dışında hiçbir beklentisi olmayan insanlar, KKTC, Istanbul, Yozgat gibi Ankara dışı noktalar da dahil olmak üzere pek çok yerden geldiler, katıldılar. Gönül daha çok kişinin katılabilmesini isterdi elbette.

Benim kaygım, bizzat proje yönetenlerce bile bu mesleğin yeterince benimsenmiyor ve sahiplenilmiyor olması. Gerek mevcut tüm derneklerin etkinlikleri, gerek internet sosyal ortamlarındaki paylaşımlara dayanarak, katılım ve katkıların beklenenin çok altında olmasından dolayı üzülüyorum. Proje Yöneticilerimiz mesleklerini geliştirmek konusunda yeterince faal ve girişimci değiller.

Proje Yöneticiliğini bir meslek olarak benimsemek ve benimsetmek, proje yöneticisi olarak toplumda sanayiciler, işadamları, siyasetçiler kadar sesini duyurabilmek için, ayda bir 15-20 kişi toplanıp, kurabiye eşliğinde 30 dakikalık bir sunum izlemenin ötesinde etkinlikler lazım sanırım. Bunlara gereksinim duyulması ve talep olması lazım. İşte kaygım o ki, bu gereksinim proje yöneticilerimizce ve proje sahiplerince hissedilmemekte.

Durum böyle işte…

Biz, belirsizliklerin ağırlıkta olduğu bir durum karşısında müteakip adımın ne olacağına dair önderlik, yönlendiricilik, eyleme geçme ve belirleyicilik yapmaya karar vermek diyoruz.

12 Mart 2012 pazartesi günü Ankara, CER Modern salonun’da düzenlenecek UPMK2012 buluşmasında, proje yöneticileri karar verirken akıl mı, duygu mu ön plana çıkar sorusuna cevap arayacaklar. www.upmk.org

Böylesi, belirsizliklerin ağırlıkta olduğu durumlarda tercih yapmak, bu tercihten dolayı ortaya çıkabilecek olumsuzlukların da sorumluluğunu üstlenmeyi gerektirecektir. Önderlik dürtüsü de zaten kendini burada belli edecektir. Belirsizliğin ve olası sonuçların sorumluluğu, kazanç ve kayıpların boyutunun büyüklüğü kimsenin almak istemeyeceği kararları içerdiğinde bu kararları alabilmeye soyunanlara bizler önder ve proje yöneticileri diyebiliriz. Bu tür kararları alabilecek ve bunların sonuçlarına dair hesap verebilecek olmak cesaret kadar, çözümleme yeterliliği, bilgelik, özgüven ve deneyim ister.

Sanırım, buraya kadar söylenenler kimse için yeni değil.

Karar vermek nasıl bir şey? Örneğin, bir tarafta alevlerin sardığı evin içinde mahsur kalan anne, öteki tarafta aynı anda ateş ve gürültüden korkup caddenin ortasına doğru koşmaya başlayan 3 yaşındaki kızı arasında önce kime müdahale edeceğine karar vermek durumundaki babayı düşünün… Veya çoğunuzun hatırlayacağı Sofi’nin seçimi filminde, kalkmak üzere olan trenin dibinde Nazi subayına kızı ve oğlu arasında tercih yaparak birini vermek zorunda bırakılan anne’yi düşünün… Veya 4 kez ertelenen ve artık mekik programının itibarını hatta devamını tehdit eden Uzay Mekiği Challenger’in fırlatılmasına saatler kala, 1977’den beri bilinen ancak kabul edilebilir risk sayılarak önceki pek çok fırlatmalarda düzeltilmemiş olan bir teknik soruna dair sayısız uyarıları dikkate alarak fırlatmayı süresiz erteletmek mi, yoksa yine de devam etmek mi? Bu kararı -oluşan siyasi ve teknik baskıları, kaybedilebilecek yüzmilyonlarca dolar ile mürettebatın hayatını ve NASA’nın itibarını düşünerek- almak zorunda kalan proje yöneticisini düşünün…

Proje yöneticilerinin asıl görevleri olarak projeleri için vermek durumunda kalacakları kritik kararlar işte böyle şeyler.

Böylesi durumlarda -ve genel olarak- proje yöneticisi karar verirken ne derece rasyonel yani beyin, mantık ve akıl çözümlemelerine yer verecektir? Veya ne derece kalbine, duygularına ve birikmiş koşullanmalarına kulak verecektir? Vermelidir?

Proje yöneticisi için 2 ve 2, 4 mü eder, yoksa başka cevaplar da olabilir mi? Olmalı mı?

Bilim insanlarının bazen en bağnaz din insanları kadar tutucu olabildiklerini biliyoruz. Mesela Isaac Newton bunun bir örneği. Pek çok kişi, bir konuya “bilimsel” yaftası ilişikse, onu sorgulamadan kabul edip, hatta ateşli savunuculuğuna soyunabiliyor. Bilimsel çevreler farklı veya aykırı görüşlere son derece kapalı, hoşgörüsüz, sabırsız ve dışlayıcı olabiliyor. Makale yayınlamaya çalışanlar, tez jürisine çıkanlar veya akademik ünvan tescil ettirmeye çalışanlar bu Vatikan benzeri cadı kazanlarını gayet iyi bilirler.

Özgürlük, demokrasi ve İnsan Hakları her halde beşeri tarihin en büyük yalanı! Doğa’da özgürlük değil, şartlara uyum ile hayatta kalınır. Doğa’da demokrasi değil, büyük balığın küçük balığı yediği düzen vardır. İnsan hakları ise, kurbanlık kuzu hakları veya aç-kurt hakları kadar abes bir kavram olsa gerek. Ancak bunların hepsi insanları sorgulamaksızın kandırılmaya elverdiren kavramlar. Bu kelimelerin telaffuzunda bile insanlar hemen hipnotize olmaya ve trans haline geçmeye, birilerinin güdümüne girmeye hazır oluyor.

Çevre, iklim değişimi, GDO gibi kavramlar da, tıpkı “günah işlersen (yaramazlık yaparsan) tanrı cezalandırır” demek gibi, insanları terbiyeli köfteler olarak dizmek üzere kullanılan abartılı korkutma, sindirme ve büzüştürme kavramları sanırım (limon).

İnsanlık tarihinin en önemli, büyük ve sorunlu uğraşı, insanları terbiye etmek ve gütmek eylemi olagelmiş. Hala da öyle. Üstelik bugün dünya’da daha önce hiç olmadığı kadar çok insan var. Hepsinin karnı doyacak, beyni meşgul edilecek. Bunu da eldeki kaynaklarla yapacağız. Henüz başka gezegenlerden kaynak taşıyamadığımıza göre… Hatta taşıyabilsek de olmaz çünkü dünyadaki toprağı veya suyu arttırırsak bunun yerçekim ve iklim etkileri insanın yaşayamayacağı ortamlara kayacağı için zaten sonumuz olur. Eğer insanları gütmezsek ne olur? Malum, insanın en büyük düşmanı aslında kendisi. Toplumu denetim altına alamazsak kendini yok edecektir. TV’siz, Internetsiz, AVM’siz, futbolsuz, uyuşturucusuz bir dünya’da 7 milyar kişinin birbirine neler yapabileceğini düşünsenize… Ne vahşi ve ilkel savaşlar olur ama!

Şimdi gelelim yukarıdaki konuları kendine temel dayanak alan soyut bir varoluş, tanıma ve tanınma kavramına: Anayasa.

Cumhuriyetimizin anayasa hikayesi şöyle:

1921 Anayasası      23 Madde   1 değişiklik ile Cumhuriyet ilan ediliyor (Bağımsızlık savaşı)

1924 Anayasası    105 Madde   7 kez değişiklik yapılmış (Cumhuriyetin kuruluşu)

1961 Anayasası    157 Madde   1 kez değişiklik yapılmış (askeri darbe yazıyor, öteki değişiyor ve öteki kaldırıyor)

1982 Anayasası    193 Madde   5 kez değişiklik yapılmış (askeri darbe yazıyor)

201x Anayasası    hazırlanıyor! (sivil görünümlü nüfuzlar)

Türkiye Cumhuriyetimizi bir proje ve anayasasını da berat olarak düşünecek olursak, yukarıdaki özet hikaye sanki gereksinimin ve tercihlerin ne olduğu konusunda ve neden bu projeyi seçmiş olduğumuz konusunda büyük bir kararsızlık ve anlaşmazlık varmış gibi görünüyor. Hani bağımsız olduk da, neden ve kimden bağımsızız tam belli değil.

Duygusallıkla, sonsuza kadar var olmak amacı ile yola çıkılan ülke projelerinde, 1921-2012 arasındaki 90 yıl içinde 4 anayasa metni ve toplam 14 değişiklik ve şimdi de 5inci yeni anayasanın hazırlığını konuşuyoruz!

Yani asırlar boyu var olmak üzere yola çıkıp, daha bir asır bile geçmeden 5 kere yol değiştiriyoruz… Başka bir bakış ile, cumhuriyetin kurulmasına tanıklık etmiş pek çok büyüğümüz halen hayatta olduğuna göre, daha aradan bir tam nesil geçmemişken 5 kere yol ayrımı! Elbette, başka toplumlar yol alırken biz olduğumuz yerde kalıyoruz.

Acaba hiç yukarıdaki satırlarda belirttiğimiz kandırmacaların etkilerinden arınarak, gerçek gereksinimimize, gerçek ortak çarpanlarımıza, gerçek hedeflerimize vakıf olabilecek miyiz? Temel ilkeler ve yaşam tarzlarında, asgari ortaklarda buluşmayı ve artık (nesiller boyunca bunu bir daha tartışmak, değiştirmek ve tekrar yapay solunumla canlandırmaya tabi tutmak zorunda kalmadan) toplumsal mutabakatı sağlayabilecek miyiz? Takım ruhu oluşturabilecek miyiz? Ülkemizi, enerjimizi, aklımızı, uygarlığımızı, organize edebilecek miyiz? Gelişmiş ilkelerimiz, zevklerimiz, davranışlarımız olabilecek mi?

Trafikte, stadyumda bir uyumlu ve ahenkli düzen, bir senfoni oluşturabilecek miyiz?

90 milyona dayanan nüfusumuz, ağıllarına kapatılan koyun sürüleri gibi şehirlere tıkılmış iş-üreme-tüketme çarkının içinde koşturmaktan kurtulup, ülkemizin tüm güzel sathına yayılarak sahiplenip, benimseyip, paylaşarak, insanlığına yakışır akıl ve yaratıcılık ürünleri sergileyecek mi?

Bunu hak ediyor muyuz? Hak ediyor musunuz?

Türkiye Cumhuriyeti projemizi yönetebiliyor muyuz? Yönetmek istiyor muyuz?

Bir karar alınmasını engellemek istiyorsanız yapacağınız en etkili hareket onu bir komisyona havale etmektir. Asırlarca tartışılır ve karar çıkamaz. Çünkü belli bir hedefin sahibi yoktur, bunun yerine farklı hedeflerin başka başka sahipleri vardır ve bir yere varılmaz.

Bir projeyi yok etmek için de en etkili yol onu sahipsiz bırakmak veya birden çok sahipli kılmaktır (aslında sahipsiz bırakmakla aynı etki).

Proje yöneticisi kavramının ve dolayısı ile mesleğinin ortaya çıkış nedeni işte budur. Projeyi, yani sonlu kaynaklar ile gerçekleştirilecek özgün işi, sahiplendirmek ve böylece gerçekleşmesini bir tür teminat altına almak içindir.

Maalesef bütün projelerin var oluş nedenleri doğal ve bariz olanı, görülebilir olanı olmayabilmektedir. Örneğin bir projenin var olması, aslında ötekilerin var olamamasını sağlamak için olabilir. Biliyorsunuz ki, özgürlükler tercihleri yapana kadardır; bir tercih yapmak demek, başka seçenekleri dışlamak demektir ve tercih yapılınca artık ona odaklanılır ve diğer seçeneklere yönelme özgürlüğü ortadan kalkar veya çok kısıtlanır.

Bunlar komplo teorisi değil, sosyolojik projelerin temelini teşkil ediyor. Türk devrimi de bence dünyanın en büyük ve önemli projelerinden biri olsa gerek.

Gen laboratuarında hücrelerin içindeki geni çıkartmak, başka gen yerleştirmek veya diziliminde değişiklik yapmak da yukarıdakilere benzer manipülasyonlar içeriyor. Protein veya molekül tipi bileşenler ucundan cımbızla tutup, makasla kesip, iplikle bağlanabilecek boyutta değiller, malum. Toplumsal projeler de son derece karmaşık ve büyük dönüşümler yaratabilen, müthiş heyecan verici, kahramanları ve hainleri olan, bütün öykülere zemin yaratan, ölümsüzlüğe ulaştıran araçlar. Bence ışık hızında uzay seyahatlerinden daha müthiş!

Toplumsal genlerle oynamanın gaz ve fren misali iki çok önemli aracı, genel anlamda bir projeyi diğerlerini bertaraf etmek üzere tercih etmek ve daha sonra zamanı geldiğinde o projeyi de söndürmek için onu sahipsiz bırakmak veya çoklu sahiplere yem etmek. Bu ikilemi kimi zaman gaz olarak kimi zaman fren olarak kullanmak olası.

Kişisel, ailesel, kabilesel, çevresel boyutlarda olduğu gibi, toplumsal boyutta da etken ve edilgenler mevcut. Proje yöneticileri olarak biz bu çevrelere paydaşlar diyoruz. Paydaşları çok iyi çözümlemek ve davranışları, izlenecek yolları ona göre belirlemek gerekiyor diyoruz. Farkındalık düzeyi yüksek olanlar etken, düşük olanlar daha ziyade edilgen konuma giriyor…

Burada anlattıklarımızı son aylarda haberlerde izlediğiniz olaylar çerçevesinde düşünmenizi rica ederim. Arap baharı, Mısır, Libya, Irak… nükleer santral işleri, Batı’nın ekonomik darboğazları, çevre bilinci ve küresel ısınma, Türkiye’de TSK, siyaset, anayasa, ana gündem konuları, özgürlük, demokrasi, insan hakları, GDO… Her şeyleri yememek lazım J

Tanrı hiç bir çocuğumuzu anasız-babasız, ülkemizi, projelerimizi, akılsız, fikirsiz, sahipsiz bırakmasın! Amin.

Yorumlarınızı beklerim.

Başarısızlık olasılığı olmasaydı, ne olurdunuz, neye sahip olmak isterdiniz, ne yapardınız? Rüyanız nedir?

Ne için bu rüyaya sahipsiniz? Bu rüyanızın, amacızın anlamı nedir?

Yani bu dünya’ya ne yapmaya, ne olmaya, neyi başarmaya geldiniz?

Eğitimlerimizde tüm katılanlara ilk sorumuz budur. Bu soruya her kişinin cevabı var elbet ama çoğu bu cevabı kendine bile itiraf etmez, düşünmez. Kendini çevrenin ve baskın yaşam tarzının dayattığı önceliklere ve işlevlere adamıştır, kaptırmıştır ve nihayetinde, aslında öylece miyadını doldurup ölmeyi beklemektedir!

Bakın ne dedim? 1-Düşünmez 2-Ölmeyi beklemekte…

Yani bizim insanımız düşünmeyerek ve ölmeye yatmış olarak aslında kendisini diğer canlılardan farklı ve üstün kılan özelliklerini reddetmiş oluyor ve o canlılara doğru alçalmış oluyor…

Haydi şimdi siz bir düşünün: Ne için yaşıyorsunuz? Tüm diğer canlılardan üstünlüğünüzü hatırlayın ve bunu nasıl gerçekleştireceğinizi planlayın, yürütün. Muhteşem rüyanızı gerçekleştirin ve izinizi bırakın. Hayatınızın anlamını keşfedin. Namınız sonsuza kadar sürsün, ölümsüzleşin.

Aşağıda IT sektöründeki bir meslekdaşımızın lutfedip bana eposta olarak ilettiği bir sorusunu ve cevabımı, kendi izni ile sizlerle de paylaşıyorum.

Ayşe Hanım,

IT sektörü aslında PMI ve diğer proje yönetimi öğretilerinin en çok kullanılmasını gerektiren bir sektör. Öte yandan sizin de yazdığınız gibi maalesef IT sektörü de en az tüm diğer sektörler gibi çok kez planlama aşamasına hiç tahammülü olamayan bir sektör.  Aslında tahammülsüz olan sektör değil, bizim yöneticilerimiz.

Proje yöneticisini TAK-ŞAK paşa konumunda görmek isteyen yöneticilerimiz çoğunlukta. Akşamdan beyan ettikleri projenin sabaha bitmesini istiyorlar. Teklifleri ilkel bile sayılamayacak yaklaşımlarla, hiçbir ön-planlama/düşünme/belgeleme yapamadan hazırlayıp vermek durumu yaratılıyor. Bunlar kitaplarda yazmayan hayatın gerçekleri…

Öte yandan hayatın gerçekleri elbette kitaplarda yazdığı gibi hiç değil. Zaten hangi meslek sahibi okuldan çıktığı gün öğrendiklerini harfiyle icra edebiliyor ki? PMI yöntemlerine de öyle yaklaşmak lazım. Daha ziyade genel bir rehber olarak yani…

Hayatın gerçeklerinin kurum yöneticilerine de dayattıklarını unutmamak lazım. Bu yöneticilerin akşamdan sabaha mucize beklemeleri de aslında onların çok isteyerek ve inanarak yaşadıkları bir beklenti değil elbet, ama müşteri vs bu durumu onlara da emrivaki yapıyor.

Başka bir husus ise PMI veya bezeri ekollerin önerilerini eldeki projeye ve duruma/şartlara uyarlamak lazım. Yani önerilen yöntemlerin HEPSİ ve EKSİKSİZ olarak uygulanmak zorunda değil. Çoğu zaman projemizin özellikleri ve gereksinimlerine göre bir DOZ değerlendirmesi yaparak bu aşamaların adedi veya derinliği konusunda bir süzme/eleme çözümlemesi uygulamak yararlı olur. Bir de AŞAMALI AYRINTILAMA (progressive elaboration) dediğimiz yaklaşım var, biliyorsunuz. Yani her an elde olan bilgiyi eldeki zamana gore işleyip o günü kurtardıktan sonar, ileri tarihte daha çok zaman ve bilgi olduğunda daha ayrıntılı ve incelikli çözümlemelere kadar idare etmek gerekiyor.

Bunlar günü kurtarmak için olsa da elbette once kendimiz, ekibimiz ve bu aracılıkla yöneticilerimizi PLANLAMASIZ/DÜŞÜNMESİZ başarı olamayacağına da inidırmamız lazım. Tesadüfi sonuçların yanıltıcı olacağını, her seferinde belli bir kalite standardının tutturulması için belli aşamaların gerektirdiği sürrelerde ve derinlikte planlamaya tabi tutulması gerektiğini anlamak lazım.

Ne yaparsanız yapın, mangaldaki köfteyi vaktinden önce alırsanız çiğ olur ve er-geç birisi isyan eder, itiraz eder…

Bu durumu öncelikle kendimizin bilmesi ve yeterince olgunlaşamamış çözümleme ve planlamaların ürünlerinin ham ve çiğ olacağını unutmamaız ve daha önemlisi unutturmamamız lazım.

Proje yöneticisi ve ekibinin en önemli uğraşı iletişim, ikna ve hesap verme olduğunu da hatırlayarak, bu konuda gereken farkındalık ve bilinç düzeyini tüm paydaşlara yaymanın da bize düştüğünü üzülerek bildirmek lazım.

İşte hayatın gerçeklerinden kesitler…

Herkese kolay gelsin.

İyi yıllar!

Cem MEKİK

——————————————————————————–

Cem Bey merhaba,

Hizli donusunuz için tesekkur ederim, ayrintili yanitinizi merakla bekliyorum …

Sorumu Blogunuzda paylaşmanızda herhangi bir sakınca görmüyorum, bilakis diğer insanların da fikirlerini öğrenmek, dediğim gibi yanlış/eksik yaptığım birşeyler varsa kendimi geliştirmek isterim bu konuda…

Proje yönetimi işini hakkı ile yerine getirmek istiyorum ama, gerek yönetimsel / organizasyonel problemler yüzünden, gerek firmaların bu işe bakışı yüzünden açıkçası çok kitabına uygun yapamıyorum…

Şu anda analiz etmeye çalıştığım konu şu aslında: Teoriyi pratiğe nasıl uygun hale getirebiliriz? PMI’in önerileri çok mu teorik?

3 yıldıir proje yönetimi konusunda çalışıyorum, daha önce de farklıi pozisyonlarda bir çok projede çalıştım ama açıkçası 10-11 yıllık iş hayatımda hiç kitaplardaki gibi yönetilen bir proje görmedim…

Yardımınız için teşekkürler

Kolay gelsin

AYSE KARACA
————————————————————————————
From: Ayse Karaca
To: cemmekik@yahoo.com
Sent: Wednesday, December 28, 2011 11:05 AM
Subject: IT Proje Yonetimi hakkinda bir soru
Merhabalar Cem Bey,

Mail adresinizi Linked-In den aldim.. Ben Ayse KARACA.. Bir kez de Maslakta verdiginiz bir seminere katilmistim..

Ben IT sektorunde bir sirkette proje yonetimi yapmaktayim ve size IT proje yonetimi konusunda danismak istedigim bir konu var zamaniniz var ise..

Simdi , PMI derki , once projeler once planlanmali sonra execute edilmeli..

Ama ben IT alaninda bunu basaramiyorum.. Sunku projeyi planlayabilmek icin once analiz yapmaniz gerekiyor

Analiz yapmak demek ise projenin zaten baslamis olmasi anlamina geliyor …

Yapilan analizin sonucunda proje zaten dizayn ve gelistirme asamalarina girmis oluyor..

Hatta analizin belli bir fazinda , paralelde dizayn baslamis bile olabiliyor… Ve sonucta soyle sorular cikiyor ortaya :

1) Bu durumda projenin estimationi nasl yapiliyor ? Analiz yapmadan yaptiginiz estimationlarla yanilma payi cok buyuk olabiliyor , cunku kucucuk bir requirement bile gelistirme surecini buyuk olcude etkileyebiliyor
2) Analiz yapmadan , proje plani yapmak cok zor oluyor , cunku projenin aktiviteleri cok highlevel kaliyor dolayisi ile yontilebilir parcalara bolunemiyor proje .. Bu durumda proje plani faz faz mi yapilmalidir ?

Sizce PMI in metodolojisi gercekten IT sektoru icinde uygun mudur ? Ne dersiniz ?
Ben mi biryerlerde yanlis yapiyorum acaba

Bu konuda uzman birinden fikir almak , eksik/yanlis birsey yapiyorsam tamamlamak/duzeltmek istedim..

Simdiden fikirleriniz izin cok tesekkurler

Kolay gelsin
AYSE KARACA

Apartmanlarda yönetim toplantılarında sadece kavga olur. Mal sahibi olanlar bile ortak bir bakım veya onarım konusunda anlaşamazlar. Adeta kendi malını sahiplenmekte ve korumakta bir umarsızlık sürer gider. Mutabakat sağlamak deveye hendek atlatmaya eşdeğerdir.

Açılım yapmaya, sıfır sorunlu dış politikaya, çılgın projelere soyunduk ama sonuç ortada: Ekip olamamak ve farklı sesler çıkartarak dağılmak. Ferdi ve fevri çıkışlar, van minıt herkesin dudağını uçuklatıp hayrete düşürmek ve arkasından tüm dünyaya alay konusu olmak, itibar kaybetmek…

Ülke ben kendimi bildim bileli Ermeni lobisi ile baş edemez. Adamlar alakasız ülkelerin parlamentolarına alakasız kararlar aldırtmak için lobi yaparlar. Bizim ekiplerimiz ise hep yangın söndürmek üzere son dakikada göstermelik hamleler yaptıklarından o kararlar o meclislerden birer birer çıkar. Tarihe sahip çıkamayız. Dünya gözünde ezik kalırız.

Yine artık yılan hikayesi olan terör… Yıllardır ücra nokta karakollarımız terörist saldırıya maruz kalır ve bu konu 1980’lerden beri hep aynı şekilde medyaya yansır, aynı gerekçeler, aynı açıklamalar, aynı tehditler ve gelinen 30 yıl sonrasında yine aynı saldırılar ve şehitler… (1980’den beri gazeteleri şöyle bir tararsanız bu tür saldırı haberlerinin neredeyse kes-yapıştır misli aynı olduğunu görürsünüz). Sanki bu gidişat karşısında acz veya umursamazlık içindeyiz.

Enerji politikalarımız günü kurtarmalık. Özellikle yenilenebilir enerji politika ve uygulamaları sanki çocuk oyuncağı gibi. Afetzedelere tuvalet organize etmekten aciz yönetim birikimimiz ve boşverciliğimiz ile nükleer santrali nasıl işleteceğiz kazasız belasız?

Ülkemiz bir türlü yeni anayasa yapamaz. Eskisine de sahip çıkamaz. Zaten 1923’ten bu yana hangi toplum 4 anayasa eskitmiştir? Birlik beraberlik lafta kalır…

Deprem olur, afet olur herkes, ve en başta bu işten sorumlu olacağı izlenimi uyandıran birimler, hayretler içindedir. Ne yapalım olmuştur bir kere, ölen ölür kalan sağlar bizimdir… Hemen seferberlik ilan edilir ne kadar işe yaramaz malzeme varsa, başta çadır olmak üzere, ülkenin çöplüğü ilan edilen afet bölgesine yollanılır ve herkes vicdanını yunar. Yine müteahhitler vatan haini ilan edilir ve tek kişi o yapılara ruhsat veren yetkili ve etkili kişilere laf etmez. Sanki yine acz, yine umursamazlık… Elbette bu arada vergiler AVANS mahiyetinde toplanmış ve ferdi ve fevri kararlarla o günün yangın söndürme gereksinimlerine harcanmıştır. Risk yönetimi yapılmamış ve önlem alınmamıştır…

Sanki Cumhuriyetin ilanından bu yana taş üstüne taş konamış. Hatta biri lütfen bana tüm tarihi boyunca ortaya konan tek bir “Türk” rumuzlu özgün icat, eser, beşeri iz söylesin de beni kimliğimle ilgili kabuslarımdan kurtarsın ve çocuklarımıza örnek olsun, ilham versin!

Ve nihayet manzara elbette proje yöneticilerimiz için de farklı değil. PYD, IPYD, PMI TR gibi dernekleşen projeciler bu dernekler içinde kendi şahsi durumlarını korumak ve kollamak derdinden başlarını kaldıramamaktalar.

Ey Proje Yöneticilerimiz! Ne zaman sessiz sedasız, kokmaz bulaşmaz ve sertifika veya ünvan rantı peşinde koşan edilgen bireyler olmaktan çıkıp ülkenin kaderinde söz sahibi etkin kişiler olacaksınız?

Son zamanlarda iyice akıldan uzaklaştık sanki. Evrim kuramına inansa da inanmasa da herkes insanoğlunu diğer yaratıklardan ayıran özelliğinin AKIL olduğunu kabul ediyor sanırım. Yani akıldan, düşünmekten, çözümlemekten, planlamaktan vs uzaklaştığımız oranda insanlığımızdan da uzaklaşarak, soyumuzun türediğine inanmak istemediğimiz yaratıklara daha yaklaşıyoruz.

Yazdıklarım rahatsız ettiyse sizleri akıla davet ediyorum. Yorumlarınızı esirgemeyin lütfen. Düşünen proje yöneticilerine yakışır biçimde, ülkenin güncel konularında zekaları gıdıklayacak çözüm önerileri bekliyoruz. Ortak çıkar ve haklara sahip çıkmakta yurtdışındaki yurttaşlarımızın gafletine düşmeyelim.

Hemen söyleyelim; ilk Ulusal Proje Meslek Konferansı’mızın asıl amacı ve hedefi EZBER BOZMAKTIR. Şöyle ki;

·         Taahhüt veren ve alan taraflar PROJE YÖNETİCİLİĞİ işlevini eksik ve yanlış biliyor.

·         Bu yüzden büyük sorunlar yaşanmakta,

·         Beklentiler karşılanamamakta,

·         Başta mutabık kalınan kapsam, takvim ve maliyetler aşılmakta,

·         Projeler başarısız olmakta,

·         Ve bu nedenlerle büyük itibar kayıpları yaşanmaktadır.

Projeler, sınırlı kaynaklar seferber edilerek gerçekleştirilen özgün işlerdir. Büyük miktarda insan, techizat, malzeme ve zamanın ahenkle sevk ve idaresini gerektirir. Projeler tanımı ve doğası gereği, daima özgünlük ve ilk defalık içererek, hep büyük ya da küçük değişimlerin aracıdırlar ve dolayısı ile taraflar için büyük stratejik önem taşırlar.

Proje yöneticiliği mesleğinin tarihçesine çok kısaca bakalım;

Batı’da, 1900’lerden bu yana, projelerin taşıdıkları önem ve seferber edilen kaynaklar nedeniyle farklı ve özel bir yönetim düzenlemesi gereği duyuldu. Başarısızlığa yer vermemek için her projeye ayrı bir yöneticinin atanması geleneği başladı. Böylece doğrudan en üst yöneticinin icazeti ve yetkisini taşıyan, sadece tek projenin menfaatini gözeterek, başka önceliklerin öne geçmesine izin vermeyecek bir hami olacaktı. Proje Yöneticisi ünvanı bu şekilde oluştu.

Bu, bir ülkenin kendi devlet başkanını temsilen başka bir ülkeye büyükelçi atamasına benzer bir durumdur. Büyükelçi, bu atama ile ülkenin Devlet Başkanını temsil yetkisi, imtiyazı ve özerkliği ile donatılır. Atama, atayan ülkenin hükümeti ve cumhurbaşkanı tarafından yapılır. Atanılan ülkenin de cumhurbaşkanına verilen itimat mektubu ile geçerlilik kazanır. Büyükelçi, ülkesinin tüm dünya ile ilişkileri arasından, sadece belirlenen o ülkeyle olan özel ilişkisini bizzat ve münhasıran gözetecek, savunacak, dile getirecek ve yürütecek olan kişidir.

Proje Yöneticisi de çok benzer mantık ile tüm projeler arasında belirli bir projenin haklarını, menfaatlerini ve kaynak akışını gözetmek, savunmak ve yürütmek üzere, kurumunun en üst makamının vereceği berat ile atanır ve o proje çerçevesinde kurumunun en üst makamını, yetkisi ve tahsis ettiği kaynakları ile temsil eder. Yani öyle olmalıdır…

Tarihçe konusuna tekrar dönecek olursak, zaman içinde, yine Batı’da, Proje Yöneticiliği kendine has meslekî yöntemler ve özellikler de geliştirdi, tıpkı diplomatik protokollerde olduğu gibi. Günümüzde ise Proje Yöneticiliği, özel akademik kürsüleri olan ve yüksek okul diploması alınabilen veya bağımsız meslek kuruluşları tarafından sertifikalandırılan, özgün bir meslek olarak kendini ortaya koydu. Büyük kaynaklar gerektirecek taahhütleri alan veya veren bazı Batı’lı kurumlar, projelerini sıradan yöneticiler yerine artık Proje Yöneticilerinin yönetimine verilmesini şart koşmaya başladı…

Gelgelelim, ülkemizde günlük gerçek çalışma ortamlarımızın çoğunda, proje yöneticiliğinin yukarıda bahsettiğim ortaya çıkış sebebi, tarihçesi ve özellikleri unutuluyor. Proje yöneticiliği bir stratejik yetki ve kaynak odağı olmak yerine, kurumdaki herhangi bir üst yöneticinin emrindeki işlevsel bir icraat sorumluluğu veya infaz memurluğuna indirgeniyor. Proje Yöneticisinin sorumlulukları baki tutulurken, bunları yerine getirmesine imkân verecek yetkileri devredilmiyor.

Neredeyse tüm sektörlerimizde, ne yazık ki, projeler büyük oranda başarısız olmaktadır. Büyük çoğunlukla teklif aşamasındaki kestirimin uygulama başlayınca çok hatalı olduğu anlaşılmakta ve daha işin başında haneye yazılan bu ciddi kayıp, proje ilerledikçe, kapsamda, takvimde ve tabii, maliyetlerde katlanarak büyüyüp, işin sonunda tüm ilgili tarafların hüsranı, üzüntüsü ve itibar kaybı ile sonuçlanmaktadır.

Üst yönetim makamları, bir Projenin gidişatının kötüye saptığını düşündüklerinde, başta proje müdürleri olmak üzere, proje ekiplerine gözdağı verip, durumu hemen düzeltmelerini ister. Aslında projenin sapmalara uğraması büyük çoğunlukla gerçekte proje yöneticisinin bizzat hatasından değil onun dışındaki etkenlerden dolayıdır. Tam yetki ve tüm kontrol elinde olduğu halde bile, 1950’den bu yana uçak kazalarında pilot hatası oranı sadece %50’dir. Uçakların düşme sebeplerinin en az yarısı pilot dışında nedenlerledir. Oysa az önce de söylediğimiz gibi, proje yöneticilerinin yetki ve denetim alanları kendilerine devredilmiyor. Yani elleri, kolları bağlıyken durumu yönetmeleri veya kurtarmaları bekleniyor.

Üst Yönetimlerin işin kontrolüne yönelik, maalesef, bu ikazdan hemen sonraki hamleleri, işi bizzat üstlenmek ve proje yönetim ekibini tamamen etkisiz kılmak şeklinde tezahür eder. Bu aşamadan itibaren kendini ihanete uğramış ve yetkisizlenmiş hisseden, her şeye rağmen işin gidişatında sorumluluğu olduğunu düşünen proje yöneticisinin çaresizliği içinde, Proje Yönetimi süreci fevkalade sahipsiz, dağınık, bulanık, denetimsiz ve belirsiz seyreder.

Şimdi işin başka bir çehresine bakalım;

Proje Yönetim Derneği, Istanbul Proje Yönetim Derneği, PMITR gibi Ankara ve İstanbul merkezli Proje Yönetim Derneklerimiz var.  Project Management Institute, International Project Management Association gibi ABD ve AB menşeli uluslararası meslekî kurumlar, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de, Proje Yönetimine yönelik kurslar, sertifikalandırma ve dernek faaliyetlerinde son derece agresif ve rekabetçidir.  Üniversite kürsülerinde Proje Yönetimi ile ilgili pek çok akademik içerikli çalışma, işin teorik boyutlarını enine boyuna işliyor. Ülkemizde pekçok ‘Proje Yönetimi’ ana başlıklı konferans, seminer ve sempozyumlar düzenleniyor.

Her sektörde artık PROJE YÖNETİCİSİ istihdamı iyice yaygınlaştı…

Proje Yönetimine dair mevcut toplumsal faaliyetlerin TAMAMI proje yönetimi metodolojisi ile kitabî bilgilerinin aktarımı ve tartışılması üzerine kurulu. Bizim tespitimize göre, proje yöneticilerinin dayanıştığı, dil, fikir ve beklenti birliğini tanımladığı ve savunduğu, icraatları, mağduriyetleri, hakları, sorumlulukları dile getiren bir zemin yok. Bu durumda, yukarıdaki bütün dernek ve uluslararası kurumların ortaya koydukları ve yaptıları şeyler, ulusal paydaşlar arasında Proje Yöneticiliği konularında bir dilbirliği, fikirbirliği veya en önemlisi, beklenti birliği sağlayabildi mi? Bizim ülkemizde Proje Yöneticisi ne yapar? Ondan aslında ne beklenir?

Korkarım ki,

·         Proje Yöneticiliği, mesleğin erbabından çok, kurum içinde terfisi gelen ve uzmanlığı başka olan birine teslim edilirse,

·         Proje yönetiminin gereği olan planlama ve icraata yönelik bilgi toplama, dağıtma ve çözümleme altyapısına ‘gereksiz masraf kapısı’ olarak bakılırsa,

·         Proje yöneticiliği işlevi yöneticilik yerine baş-icraatçılık (baş-mühendis, baş-hekim, baş-öğretmen, baş-avukat, baş-mimar, baş-aşçı, baş-usta, gibi) olarak görülürse,

·         Proje’ye tahsis edilen kaynakların sevk ve idaresinde üçüncü tarafların proje yöneticisinden daha fazla söz hakkı olursa,

·         Üst yönetim müdahaleleri ile proje yöneticisinin yetki ve etkinliği sabote edilirse,

Proje Yöneticiliği ünvan ve görevi giderek kimsenin üstlenmek istemeyeceği bir iş olacaktır. İçinizde böyle durumların gerçek hayatta hiç yaşanmadığını düşünenleriniz var mı?

Bizim gözlemimiz şöyle: Proje Yöneticisi olarak atanan tüm meslekdaşlarımız er-geç ciddi ihtilaf yaşayarak, ya görevden ayrılıyor, ya da uzaklaştırılıyorlar. Çoğu yeni tabir ile “Mobbing” veya işyerinde meslekî tacize maruz kalıyorlar. Bu durumların ortak çarpanı, daima beklentilerin uyuşmazlığı oluyor. Üst yönetim, kaynak ve yetkiyi kendi önceliklerine göre değiştirip kısıtlarken, proje yöneticisinden, kâhin ve mucize yaratan bir sihirbaz olmasını bekliyor. Proje yöneticisi ise ona gösterilen hedefe proje ekibini ulaştırmak için yetki ve kaynak istikrarı bekliyor. Sonuç, herkes için hayal kırıklığı, hüsran ve büyük itibar kaybı oluyor.

Türkiye Cumhuriyetimizin pek çok toplumsal, kültürel, siyasal, fenni, yapısal projeleri, yani gerçekleştirdikleri var. En başta Türk Devrimi olmak üzere, toplumu bütünüyle dönüştürme, 10 yılda 15 milyon genç, anayurdun demirağlarla örülmesi, kalınma hamlelerimiz, reformlarımız, sanat festivallerimiz, Güney Doğu Anadolu Projeleri gibi büyük icraatlarımız var. Bunları gerçekleştirenlerimiz var. Bugün ulusal ve uluslararası boyutta yürüttüğümüz nice Haberleşme, Ulaşım, Sanayi, Enerji, Avrupa Birliği ve Dünya ile bütünleşme, Fenni ve Sosyal Araştırma, İnşaat, Yapı, Yazılım, Savunma, Tanıtma, Organizasyon, Seçim, İhracat, Ticaret, Mimarlık, Tasarım ve pek çok diğer projelerimiz ve proje yöneticilerimiz var. Kısacası ülke olarak var olmayı ve gelişmeyi sürdürme çabamız var.

Diğer yandan, Primavera veya MS Projects programları ile proje yönetmekten bahsediliyor. Yani proje yönetmek bir yazılımın kullanılmasına indirgeniyor. AB, TUBITAK, çeşitli Kalkınma Ajansı, Banka gibi kurumların maddi yardımlarına yönelik başvuru formlarının doldurulması işleri PROJE olarak adlandırılıyor. Buna bazen Proje Çevrim Yönetimi veya Proje Döngü Yönetimi gibi isimler takılıyor. Pek çok işletme bunu proje yöneticiliği olarak tanımlıyor. Yani proje yöneticiliği burada da sanki arzuhalciliğe indirgeniyor. Ancak bu başvuruların kabulu durumunda o işin fiilen yürütülmesi ve gerçekleştirilmesi konusu o derece önemsenmiyor sanki. Bu yaklaşımlar maalesef, zaten çok iyi ve doğru anlaşılamayan PROJE YÖNETİCİLİĞİ kavramını bulandırıyor ve mesleğimize zarar veriyor.

Proje dediğimizde, bu sözcük büyük çoğunluğumuz için hala çizim, tasarım veya fizibilite raporu gibi bir anlam taşıyor. Sırf bu nedenle çalıştaylarımızdan birinde PROJE yerine kullanabileceğimiz yeni bir Türkçe sözcük üretilmesini öneriyoruz.

Mimar, Mühendis, Bilim İnsanı, Tüccar, Avukat, Doktor, Sanatçı, Maliyeci, Girişimci, Siyasetçi, Kaliteci, İnsan Kaynağı Uzmanı… her kim özgün bir iş gerçekleştirmeye soyunursa, doğal olarak kendi uğraş alanı etrafında odaklanarak işi yürütür. Yani mimar, mimariye, tüccar, ticarete, doktor, tıbbi müdahaleye, mühendis, tasarıma, maliyeci, hesaplara yönelir ve saire. Onlar böylece proje yönettiklerini düşünürler. Oysa PROJE YÖNETİCİLİĞİ bu işlerden hiçbirisi değildir; ama HEPSİDİR! Yani proje yöneticisi işinin hukuki, ticari, lojistik, teknik, tasarım, üretim vs gibi tüm çehrelerini gözetebilmek zorundadır.

Proje yöneticisinin, işin teknik veya tasarım aşaması, işin tedarik veya edinim aşaması, işin saha veya yapılma aşaması ve işin yönetilme aşamalarının hepsinin tüm bilgi alanlarını gözetmesi ve çok mahir ve kıvrak bir koordinatör ve iş bitirici olması gerekir. Ayrıca bu hünerini sergileyebilecek esneklikte yetki ve kaynağa erişimi olması gerekir. Aynı zamanda söz konusu uzmanlık alanlarından hiç birisinin yörüngesine kapılmaması da çok önemlidir.

Bazı CEO, Müsteşar, Genel Müdür, Komutan, İşadamı gibi üst yöneticilerimiz şayet, “bizim bu tür bir proje yöneticisine ihtiyacımız yok” diye düşünüyorlarsa, bu görüşlerini yakın zamanda değiştireceklerinden eminim.  Uygarlığın ilerlemesi ve gelişmesi yolunda, yönetenleri yönetmek türü giderek yukarıya kayan yönetişim gerekleri, üst yönetimleri, proje yöneticilerine güven duymaya ikna edecektir. Böylece delegasyonun gerektirdiği özerklik ve proje yöneticilerine yetki ile kaynak devri kolaylaşacaktır.

SIAD ve GIAD sonekli derneklerimiz sanayici, girişimci ve işadamları üzerine yoğunlaşıyor. Bu kişiler birleşerek ülkemizin önemli konularında görüş bildirip, yön verip, ağırlık koyuyorlar. Girişimcilik ve işadamlığı çok önemli ve az bulunan bir özellik. Büyük cesaret ve ileri görüşlülük gerektiriyor. Kalkınmamızın motoru olan tüm girişimcilerimize sevgi ve saygılarımızı gönderiyoruz onları bağrımıza basıyoruz ve sahipleniyoruz.

Diğer tarafta, o girişimcilerimizin giriştikleri ve girişecekleri işlerini gerçekleştirecek olanlar kimler? İşte onlar BİZ, yani, PROJE YÖNETİCİLERİyiz.

Projeler, sınırlı kaynaklar seferber edilerek gerçekleştirilen özgün işlerdir. Projeler ülkemizin var olmasının ve gelişmesinin teminatıdır.

·         Taahhüt veren ve alan taraflar PROJE YÖNETİCİLİĞİ işlevini eksik ve yanlış bilmektedir.

·         Bu yüzden büyük sorunlar yaşanmaktadır.

·         Beklentiler karşılanamamaktadır.

·        Başta mutabık kalınan kapsam, takvim ve maliyetler aşılmaktadır.

·         Projeler başarısız olmaktadır.

·         Büyük itibar kayıpları yaşanmaktadır.

İşte biz, proje yönetenler veya gerçekleştirenler olarak, UPMK’da bu sorunlarımızı konuşmak ve onları en aza indirmek için toplanıyoruz. Mesleğimizin iyi ve doğru tanınması, takdir edilmesi ve geliştirilmesi için birleşiyoruz. Bu mesleğin üyesi olan bizlerin, ülkemizin refahı ve kalkınmasını gerçekleştirecek kişiler olarak, tanınmayı, özgün ve özel olmayı ve takdir edilmeyi, ülkemizle ilgili önemli kararlarda söz sahibi olmayı ve bu kararları yönlendirmeyi, girişimci ve işadamlarımız kadar hak ettiğimiz kanısındayız.

http://www.upmk.org

Ancak bütün bunlar işveren veya çalışanlar arasında Proje Yöneticiliği konularında bir dilbirliği, fikirbirliği veya en önemlisi, beklenti birliği sağlayabildi mi? Bunun cevabı biraz bu yazıya gelecek okur yorumlarından çıkacak. Benim şahsi görüşüm ise cevabın HAYIR olduğudur.

Proje Yöneticiliği ünvan ve görevi, meslek üyesinden çok, kurum içinde terfisi gelen herhangi bir bekçi/bakıcıya teslim edilmeye, proje yönetmenin gereksinim duyduğu planlama ve icraata yönelik bilgi toplama, dağıtma ve çözümleme altyapısına gereksiz masraf kapısı gözüyle bakılmaya, proje yöneticiliği işlevi baş-icraatçılık olarak (baş-mühendis, baş-hekim, baş-öğretmen, baş-aşçı, baş-usta, vs) görülmeye, proje kaynaklarının sevk ve idaresinde üçüncü tarafların proje yöneticisinden daha fazla söz hakkı olmasına, üst yönetim müdahaleleri ile proje yöneticisi yetki ve etkinliğini sabote etmeye devam edildiği müddetçe, bu görev giderek kimsenin üstlenmek istemeyeceği bir iş olacaktır.

Proje Yöneticisi olarak atanan tüm meslekdaşlarımız er-geç ciddi ihtilaf yaşayarak, ya görevden ayrılıyor, ya da uzaklaştırılıyorlar. Çoğu yeni tabir ile “Mobbing” veya işyerinde mesleki tacize maruz kalıyorlar. Bu durumların altındaki ortak çarpan, daima beklentilerin uyuşmazlığından kaynaklanıyor. Üst yönetim kaynak ve yetkisini kendi arzusuna göre değişken ve kısıtlı tuttuğu proje yöneticisinden mucize yaratan bir sihirbaz olmasını bekliyor. Sonuç, herkes için hayal kırıklığı, hüsran ve büyük itibar kaybı oluyor.

Bunlar da herkesin malumu, bu blogda da heryere yazıldı zaten…

Proje Yönetimine dair mevcut toplumsal faaliyetlerin TAMAMI proje yönetimi metodolojisi ile kitabi bilgilerinin aktarımı ve tartışılması üzerine kurulu. Proje Yöneticilerinin dayanıştığı, dil, fikir ve beklenti birliğini tanımladığı ve savunduğu, icraatları, maduriyetleri, hakları, sorumlulukları dile getiren bir zemin yok.

Konuyu önemle tartışmaya sunuyorum.

Örnek; Takımının başkanı ile teknik direktörünü düşünelim.
Örnek; Filmin yapımcısı ile yönetmenini düşünelim.
Örnek; Orkestranın şefi ile başkemancısını düşünelim
Örnek; Şirketin genel müdürü ile işletme müdürünü düşünelim.
Örnek; Karargâhın komutanı ile birliğin komutanını düşünelim.

Bu örnekleri daha fazla çoğaltmadan, sadede gelelim ve şöyle bir karışıklık olsaydı ne olurdu acaba diye düşünelim. Mesela, bir kulübün başkanı ile teknik direktörünün yerleri değişse veya film yapımcısı ile yönetmeni yer değiştirse veya orkestra şefi ile başkemancı yer değiştirse, genel müdür ile işletme müdürü yer değiştirse ve nihayet, karargâh ve birlik komutanları yer değiştirseler ne olurdu? Bu görevler birbiri ile karıştırılsa ve hele biri öteki ile aynı zannedilse ne olurdu? Zaten bunların birbirinden farkı ne ki?

Fark icra unsurunda yatıyor. Yani birinci görev icra edilmeyi sağlıyor, ikinci görev bizzat icra ediyor. Yaptıran ve yapan meselesinden kastımız bu. Yaptıranlar ve yapanlar da silsile halinde en üstten en aşağıya kadar gidiyor, elbette. Yani her görevin içinde mutlaka yapma ve yaptırma unsurları var. Ancak bu silsilede en üst noktaya yaklaşırken bizzat yapan kişiler ile yaptıran kişiler arasında icraat ve yönetim erklerinin biraz daha belirgin bir ayrışım yaşadığı bir eşik var. Yukarı çıktıkça icraat (yapan) ağırlıklı faaliyet, yerini yönetim (yaptıran) ağırlıklı faaliyet ve sorumluluğa bırakıyor.

İşte proje yöneticiliği görev ve sorumluluklarının eksik ve yanlış bilinen tarafı da budur. Proje yöneticiliğini icraat tarafı ağır basan bir görev olarak düşünme eğilimi yaygındır. Gerçekte ise, proje yöneticiliği, kulüp başkanı, film yapımcısı, orkestra şefi, genel müdür veya karargâh komutanı gibi, sonuçlardan bizzat etkilenecek ve bedel ödenecek bir görevdir. Şampiyonluk kaybedilirse teknik direktör veya takım kaptanına bir şey olmayabilir, ama kulüp başkanı mutlaka zarar görür. Film gişede iyi sonuç almaz ise yönetmen veya oyuncular zarar görmeyebilirler ama yapımcı mutlaka kaybeder.

İşte proje yöneticisini, proje ekibinde yer alan diğer kişilerden ayıran temel unsur budur. Onun kaybedeceği şey, ödeyeceği bedel ya da sorumluluğu, diğer tüm ekip üyelerininkinden fazladır. Dolayısı ile bu durumu dengeleyecek oranda yetkisi olmalıdır. Dolayısı ile proje yöneticisinin soyunup sahaya çıkması, rol yapması, tüfeği alıp cepheye koşması vs beklenmemeli, bunun yerine, bulunduğu geniş görüş alanı olacak konumdan tüm görüntüyü görebilmek ve ekip üyelerini genel hedef doğrultusunda yönlendirebilmek yetki ve imkânına sahip olmalıdır.

Projesine bir proje yöneticisi atamak isteyecek olan girişimciler de bu özelliği unutmamalıdırlar.